معماری معاصر غرب

سبک مدرن متعالی

سبک مدرن متعالی در بین دو جنگ جهانی اول و دوم در اروپا و آمریکا مطرح بود. با پایان جنگ جهانی اول و نیاز شدید به ترمیم خرابی های جنگ و تولید انبوه ساختمان، استفاده از تکنولوژی روز، مصالح مدرن، پیش ساختگی، عملکرد گرایی و دوری از سبک های پرزرق و برق تاریخی مورد توجه قرار گرفت. سبک بین الملل و معماری ارگانیک نیز یکی از سبک‌های معماری مدرن است. در این مطلب به توضیح آنها می‌گردازیم.

یکی از موضوعات کلیدی و بسیار مهم در دوره مدرن متعالی مسئله صنعت، تولیدات صنعتی و تکنولوژی بود. عده ای از معماران سبک مدرن متعالی مانند والتر گروپیوس، میس ونده رو و کوربوزیه خواهان جایگزینی تکنولوژی و عملکرد به عنوان منبع الهام معماری شدند. گروهی دیگر مانند هوگو هرینگ، فرانک لوید رایت و آلوار آلتو خواهان استفاده از امکانات مدرن برای رسیدن به یک معماری همگون با طبیعت بودند.

1- مدرسه باهاس

در سال 1906 در شهر ویمار آلمان مدرسه هنرها و صنایع دستی به ریاست هانری وان دو ولد تاسیس شد. وان دو ولد تحت تاثیر موریس و راسکین به معماری و طراحی داخلی رو آورد. سپس سبک هنر نو را انتخاب کرد. او معتقد بود که دروس به جای آتلیه باید در کارگاه و به صورت عملی تدریس شود. از نظر او کارگاه و تولید یدی مهم بود.

سپس وی گروپیوس را به عنوان رئیس مدرسه معرفی کرد. گروپیوس در این سال مدرسه را تغییر سازمان داد. نام آن را مدرسه باهاس (خانه معمار) گذاشت. در این مدرسه هنرمندان و معماران با هم کار می کردند. تحت تاثیر موریس و اکسپرسیونیست ها، صنایع دستی در مدرسه تدریس می‌شد.

باهاس بعد از جنگ جهانی اول

بعد از جنگ جهانی اول، مدرسه باهاس بیشتر به سمت سبک مدرن متعالی و طراحی صنعتی و فرم های مکعب شکل ساده گرایش یافت. گروپیوس تکنولوژی را به عنوان یک موضوع مستقل از مقوله هنر نمی دانست و بر این نظر بود که در تکنولوژی و تولیدات صنعتی زیبایی و هنر وجود دارد. لذا از مصالح مدرن در ساختمان و طرح های تولیدات صنعتی در این مدرسه به دور از هرگونه تزیینات و تنها با نمایش عملکرد ذاتی آن استفاده می‌شد.

بنا به برخی فشارهای سیاسی گروپیوس ساختمان جدید مدرسه را طراحی و در شهر دسوا اجرا کرد. بر سردر این مدرسه عبارت فرم تابع عملکرد نصب شد. این عبارت نشانه اهمیت عملکرد گرایی و توجه به عملکرد فرم بود. او عملکردهای مختلف مدرسه همچون کلاس های درس، دفاتر آموزش، خوابگاه دانشجویان و کارگاه ها را در ساختمان هایی با کالبدهای متفاوت جای داد.

 سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | مدرسه باهاس
سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | مدرسه باهاس

سرنوشت مدرسه باهاس

در سال 1926 گروه معماری با ریاست هانز مایر تاسیس شد. سپس گروپیوس او را به عنوان رئیس مدرسه برگزید اما وی به دلایل سیاسی برکنار گردید. میس ونده رو به جای او منصوب شد. در سال 1932 به دلیل توسعه نفوذ نازی ها مدرسه تعطیل شد. میس مدرسه را به برلین منتقل کرد. ولی نازی ها آن مدرسه را هم در سال 1933 تعطیل کردند. نازی ها علاقه به یک معماری با عظمت و جاودانه همچون کلاسیک داشتند. لذا سبک مدرن متعالی و متمایل به چپ مدیریت مدرسه باهاس نمی توانست جایی در حکومت نازی ها داشته باشد.

 سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | مدرسه باهاس
سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | مدرسه باهاس

میس ونده رو

میس ونده رو را می توان معمار ممتاز سبک بین الملل و ماهر در به کارگیری مصالح مدرن مانند شیشه و فولاد دانست. احجام مکعب شکل و ساده او عمدتا با شیشه و فولاد پوشش می شدند. ساختمان های وی بدون استفاده از هرگونه تزییناتی به زیباترین شکل ممکن، مصالح و معماری مدرن را به نمایش می گذاشتند. وی ماکت یک آسمان خراش را ساخت که دیوارهای خارجی آن فقط با شیشه پوشش شده بودند.

پاویون آلمان در نمایشگاه بارسلون تبحر میس ونده رو را در زمینه نوآوری در معماری نشان داد. طراحی استادانه فضاها، پلان آزاد، استفاده از مصالح در نهایت زیبایی و کیفیت اجرا و جزییات بسیار دقیق و ماهرانه در این پاویون به نمایش گذاشته شده است.

2- سبک بین الملل

ساختمان های میس ونده رو از دهه سی میلادی تاکنون در غرب و سراسر جهان به صورت الگویی در سبک بین الملل برای ساختمان های بلندمرتبه اداری، دولتی و تجاری در آمده است. یکی از دلایل آن برگزاری نمایشگاهی است که به کوشش فیلیپ جانسون و هنری راسل هیچکاک برپا شد. آن ها نام این نمایشگاه را سبک بین الملی گذاردند. در این نمایشگاه طرح های معماران نامدار مدرن و خصوصا میس ونده رو عرضه شد و به عنوان سبک بین الملل به صورت یکی از مشخصه های معماری مدرن مطرح شد.

بر اساس نظریه فکری سبک بین الملل ساختمان باید فاقد هرگونه خصوصیات منطقه ای، شهری، محله ای و آب و هوایی باشد، همانگونه که تولیدات صنعتی فاقد خصوصیات منطقه ای هستند.
این گفته معروف میس ونده رو که کمتر بیشتر است. یعنی ساختمان باید فاقد هرگونه تزیینات و اجزای اضافه باشد؛ مشخصه سبک میس ونده رو و در نهایت سبک بین الملل بود.

2-1- کارخانه فاگوس

گروپیوس و آدولف مایر کارخانه فاگوس را طراحی کردند. این بنا اولین ساختمان سبک بین الملل بود. سطوح خارجی این ساختمان مکعب شکل و با دیوارهای شیشه ای پوشش شده و دیوارهای غیرباربر نماد اصلی ساختمان بود. در این ساختمان نیز از هیچگونه تزیینات استفاده نشده بود بلکه زیبایی بنا در عملکرد آن بود.

 سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | کارخانه فاگوس
سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | سبک بین الملل | کارخانه فاگوس

از دیگر کارهای گروپیوس می توان به مرکز فارغ التحصیلان هاروارد در محل همان دانشگاه، ساختمان پان امریکن در نیویورک و سفارت آمریکا در آتن اشاره نمود.

3- کانستراکتیویسم

معماری کانستراکتیویسم به لحاظ مباحث نظری و ساختمان های طراحی شده توسط معماران آن یکی از سبک های مهم برای تبیین اصول و ارائه ساختمان های مدرن بین دو جنگ جهانی بود. خاستگاه این معماری شوروی بود. روسیه تزاری در سال 1914 وارد جنگ با آلمان شد. در بحبوحه همین درگیری ها سبک کانستراکتیویسم ظاهر گردید. این سبک توجه و هدف خود را ساختار قرار داده بود.

نمی توان هنر کانستراکتیویسم را مترادف هنر سوسیالیسم قلمداد کرد. ولی با وجود این نکات مشترک متعددی بین این دو وجود دارد. طرفداران کانستراکتیویسم هم چون فوتوریست ها و مدرنیست ها اعتقاد به تکنولوژی، صنعت و عملکرد داشتند. آنها خواستار توسعه و پیشرفت و ورود این کشور عقب مانده به جهان مدرن بودند. هم سوسیالیسم به عنوان یک مشی سیاسی و هم کانستراکتیویسم به صورت یک سبک هنری هر دو به گسست از گذشته و نگاه به آینده معتقد بودند.

3-1- ماکت بنای یادبود بین الملل سوم

یکی از اولین ساختمان های سبک کانستراکتیویسم ماکت بنای یادبود بین الملل سوم است. این ماکت نماد سبک کانستراکتیویسم نیز محسوب می شود.بنای یادبود بین الملل سوم توسط ولادیمیر تاتلین طراحی شد.

ارتفاع این بنای مارپیچ حلزونی شکل حدود 390 متر بود. ماکت بنای یادبود بین الملل سوم نمایشی از اعتقاد سوسیالیسم بر روند تکاملی تاریخ بود. به صورتی که تاریخ خود را تکرار می کند ولی هر تکرار مرحله‌ای بالاتر و فراتر از مرحله قبل است. در نهایت تکامل تاریخ به سوسیالیسم و کمونیسم منتهی می شود. از وسط این برج فولادی مرتفع ساختمان شیشه ای پارلمان آویزان شده بود. متاسفانه این نماد بسیار زیبا و گویا از سوسیالیسم، کانستراکتیویسم و جهان مدرن هیچگاه ساخته نشد.

 سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | ماکت بنای یادبود بین الملل سوم
سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | ماکت بنای یادبود بین الملل سوم

سبک کانستراکتیویسم

طرفداران سبک کانستراکتیویسم خواستار دگرگونی بنیادین در روش های ساخت و ساز سنتی و به طور کلی نگرش جدید نسبت به هنر و زیبایی بودند. یکی از اولین شعارهای آن ها مرگ بر هنر، زنده باد تکنولوژی…زنده باد تکنسین های کانستراکتیویست بود.

کنستانتین ملنیکوف اولین معمار روس بود که شهرت بین المللی کسب کرد.از کارهای مهم وی طراحی غرفه شوروی در نمایشگاه هنرهای تجسمی در پاریس در سال 1925 بود. از دیگر کارهای مورد توجه او طراحی پنج باشگاه کارگران در مسکو بود. هرکدام از این بناها دارای خصوصیات ویژه بودند و فضاهای سیرکولاسیون و آمفی تئاتر بر روی نمای خارجی ساختمان به نمایش گذارده شده بود.

 سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | باشگاه کارگران مسکو
سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | باشگاه کارگران مسکو

برادران وسنین

الکساندر وسنین یکی از نظریه پردازان و معماران مهم سبک کانستراکتیویسم و طراح ساختمان روزنامه پراودا بود. دو برادر دیگر وسنین به نام های لئونید و ویکتور نیز جزو معماران سبک کانستراکتیویسم محسوب می‌شوند. ویکتور طراح بزرگترین پروژه ساختمانی اجرا شده در بین دو جنگ در شوروی یعنی سد عظیم دنییپر بود.

ال لیسیتزکی یکی از بنیان گذاران سبک کانستراکتیویسم محسوب می شود. او در سال 1922 در نمایشگاهی در برلین کانستراکتیویسم را به اروپاییان معرفی نمود.

نمونه‌های سبک کانستراکتیویسم

ساختمان های هانز مایر و والتر گروپیوس در آلمان که با اسکلت فلزی و پوسته شیشه ای ساخته شده بودند شباهت زیادی به کارهای کانستراکتیویست ها دارد. در فیلادلفیای آمریکا طرح ساختمان انجمن وجوه پس انداز تحت تاثیر معماری کانستراکتیویسم بوده است.

 سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | ساختمان انجمن وجوه پس انداز
سبک مدرن متعالی | معماری مدرن | ساختمان انجمن وجوه پس انداز

از اوایل دهه سی این سبک رو به افول گذاشت. به جای آن مجددا رجعت به گذشته و تاریخ گرایی و بالاخص سبک نئوکلاسیک در شوروی مورد توجه قرار گرفت.

4- کوربوزیه

کوربوزیه در اروپا و در دفتر اگوست پره و پیتر بهرنز به مدت چند سال کار کرد. کوربوزیه در طی فعالیت حرفه ای خود استفاده از یکی از شاخص ترین مصالح ساختمانی مدرن یعنی بتن را به نهایت زیبایی رساند. کارهای وی مورد تقلید جهانی قرار گرفت. او دو کتاب بسیار مهم در زمینه معماری و شهرسازی به رشته تحریر درآورد.

به سوی یک معماری نوین

کتاب اول کوربوزیه به نام به سوی یک معماری نوین در سال 1923 در پاریس منتشر شد. در این کتاب مولف توجه معماران را به فن آوری مدرن جلب می کند. همچنین کوربوزیه استفاده از تیرآهن و بتن و پیش ساختگی را مسیر آینده معماری تلقی می نماید. وی عنوان می کند که برای پرهیز از انقلاب اجتماعی باید با استفاده از تکنولوژی جدید به صورت گسترده برای اقشار مختلف جامعه خانه سازی کرد.

شهر آینده

کتاب دوم کوربوزیه به نام شهر آینده در سال 1924 در پاریس انتشار یافت. وی در این کتاب نیز سعی نمود که توجه معماران و شهرسازان را از گذشته به سمت آینده معطوف کند. او رشد سریع جمعیت در شهرهای بزرگ اروپا را در کنار نیویورک از سال 1800 تا 1910 مطرح می کند. بر اساس آمار جمعیت در این شهرها بین پنج تا بیست برابر افزایش یافته است. وی تنها راه حل شهرهای آینده را بلند مرتبه سازی و پیش ساختگی می‌داند.

کوربوزیه شهرهای آینده را شهرهایی تجسم نموده که از آسمان خراش های عظیم و مرتفع تشکیل شده است. در هر یک از این آسمان خراش های چند عملکردی حدود صد هزار نفر زندگی و کار خواهند کرد. در این ساختمان ها آپارتمان های مسکونی، ادارات، فروشگاه ها، مدارس، مراکز تجمع و کلیه احتیاجات یک محله بسیار بزرگ فراهم است. ساکنان این مجتمع ها از دود و سروصدای ترافیک اتومبیل ها به دور هستند و به جای آن از آفتاب و دید و منظر زیبا استفاده می کنند.

بر اساس این نظریه دو شهر مهم در دهه پنجاه طراحی و اجرا شد. یکی شهر چندیگار در هند بود که توسط خود کوربوزیه طراحی شد. دیگری شهر برازیلیا توسط لوچیو کوستا و اسکار نیمایر به عنوان پایتخت جدید کشور برزیل طراحی گردید.

برج هزاره توکیو

ساختمان طراحی شده توسط نورمن فاستر به نام برج هزاره توکیو در ساحل شهر توکیو را می توان نمونه کاملی از برج های چند منظوره کوربوزیه تلقی کرد.

5 اصل ساختمان‌های سبک مدرن

  1. ستون ها ساختمان ها را از روی زمین بلند می کنند.
  2. بام مسطح و باغ روی بام
  3. پلان آزاد
  4. پنجره های طویل و سرتاسری
  5. نمای آزاد، کف ها و دیوارها به صورت کنسول.

کوربوزیه 5 اصل ساختمان‌های سبک مدرن را در طرح ویلا ساووا در پوآسی در شمال پاریس به نمایش گذارد.

5- معماری ارگانیک

بینش معماری ارگانیک ریشه در فلسفه رمانتیک دارد. رمانتیسم یک جنبش فلسفی، هنری و ادبی در اواخر قرن هجده و نوزده میلادی در شمال غربی اروپا بود. این جنبش واکنشی در مقابل خرد گرایی عقل مدرن بود. کلاسیک به دنبال سلطه بر طبیعت است در حالی که رمانتیک در پی تحسین طبیعت است.

ویوله لودوک معمار معروف فرانسوی بر ضد ضوابط مدرسه هنرهای زیبا قیام کرد. او سازه ساختمان های گوتیک را سازه پویا و دینامیک می دانست. وی معماران را به معماری ارگانیک ترغیب کرد که قوانین طبیعی خلقت را به کار گیرند. لودوک بر این نظر بود که ارتباط بین عملکرد و سازه یک اصل زیربنایی در معماری قرون وسطا بود و باید به عنوان یک اصل مهم در معماری ارگانیک راهنمای هنرمندان مدرن باشد.

لذا می توان بیان نمود که عقاید رمانتیک های اروپا و آمریکا بالاخص نظرات آن ها در مورد طبیعت و قوانین طبیعی زیربنای فکری معماری ارگانیک را تشکیل می دهد.

معماری ارگانیک در آمریکا در قرن 19 توسط فرانک فرنس و لویی سالیوان شکل گرفت. اوج شکوفایی این نظریه را می توان در نیمه تول قرن بیستم در نوشتارها و طرح های فرانک لوید رایت مشاهده کرد.
فرانک فرنس که استاد سالیوان محسوب می شد بیشتر تحت تاثیر سبک نئوگوتیک بود. به اعتقاد فرنس بر اساس نظریه ارگانیک همه فرم های طبیعی پویا (دینامیک) هستند.

اگر یک کار هنری بخواهد بیان کننده باشد باید به صورت ارگانیک ساخته شود. اجزای آن نمی توانند به صورت بخش های مجزا باشند؛ بلکه آن ها باید در یک سیستم پویا و شکل پذیر در یک دیگر ادغام شده باشند. بیان در معماری باید در حل کردن نیروهای فیزیکی که در یک کالبد ارگانیک عمل می کند صورت گیرد.

فرم تابع عملکرد

سالیوان نیز اعتقاد بسیار به فرم های طبیعی و معماری ارگانیک داشت. او برای اولین بار اصطلاح فرم تابع عملکرد را بیان نمود . چنین عنوان کرد: بعد از مشاهده مستمر پروسه طبیعی به این نتیجه رسیدم که فرم تابع عملکرد است.

فرانک لوید رایت

فرانک لوید رایت به تحقیق یکی از مهم ترین و خلاق ترین معماران و نظریه پردازان قرن بیستم می باشد. این معمار در طی نود سال عمر پربار خود بیش از شصت سال فعالیت مستمر معماری داشته. حدود 560 ساختمان اجرا نموده است.

خانه های اولیه رایت به نام خانه های دشت های مسطح معروف بودند؛ زیرا این خانه ها که غالبا در حومه شهر شیکاگو ساخته شده بودند در تلفیق و هماهنگی با دشت های مسطح و سرسبز این نواحی طراحی شده بودند.

از مشخصه های بارز این ساختمان ها می توان به پنجره های سرتاسری، کنسول نمودن بام و نمایش افقی آن به موازات سطح زمین مسطح و نشان دادن مصالح در ساختمان اشاره کرد. از جمله شاخص ترین نمونه های این ساختمان ها باید از خانه روبی در حومه شیکاگو نام برد.

اگرچه رایت با تکنولوژی مدرن مخالفتی نداشت ولی وی آن را به عنوان غایت و هدف تلقی نمی نمود. به اعتقاد رایت تکنولوژی وسیله‌ای است برای رسیدن به یک معماری والاتر که از نظر وی همانا معماری ارگانیک بود.

عناصر معماری ارگانیک

1.طبیعت: شامل محیط خارج و داخل بنا، اجزا و مصالح آن می باشد.
2.ارگانیک: همگونی و تلفیق اجزا نسبت به کل و کل نسبت به اجزا
3.شکل تابع عملکرد: عملکرد صرف صحیح نمی باشد بلکه تلفیق فرم و عملکرد و استفاده از ابداع و قدرت تفکر انسان در رابطه با عملکرد ضروری است. فرم و عملکرد یکی هستند.
4.لطافت: تفکر و تخیل انسان باید مصالح و سازه سخت ساختمان را به صورت فرم های دلپذیر و انسانی شکل دهد. مکانیک ساختمان باید در اختیار انسان باشد و نه بالعکس.
5.سنت: تبعیت و نه تقلید از سنت اساس تفکر معماری ارگانیک است.
6.تزیینات: بخش جدایی ناپذیر از معماری است.
7.روح: روح چیزی نیست که به ساختمان القا شده باشد؛ بلکه باید در درون آن وجود داشته باشد و از داخل به خارج گسترش یابد
8.بعد سوم: برخلاف اعتقاد عمومی بعد سوم عرض نیست؛ بلکه ضخامت و عمق است.
9.فضا: عنصری است که دائما باید در حال گسترش باشد. فضا یک شالوده پنهانی است که تمام ریتم های ساختمان باید از آن منبعث شوند و در آن جریان داشته باشند.

5-1- خانه آبشار

شاهکار معماری فرانک لوید رایت و نظریه ارگانیک را می توان در خانه آبشار در ایالت پنسیلوانیا در آمریکا دید. این خانه در سال 1937 ساخته شد و به بهترین شکل ممکن عقاید رایت در مورد معماری ارگانیک را نمایش می دهد.

ویژگی‌های خانه آبشار

از ویژگی های بارز این خانه ویلایی می توان به حداقل دخالت در محیط طبیعی، تلفیق حجم ساختمان با محیط طبیعی به صورت مکمل، تلفیق فضای داخل با خارج، نصب پنجره های سرتاسری و از بین بردن گوشه های اتاق، استفاده از مصالح محیط طبیعی در داخل و خارج بنا، نمایش مصالح به همان گونه که هستند و استمرار نمایش مصالح از داخل به خارج بنا اشاره کرد.

از جمله معماران مطرح این سبک در آمریکا در حال حاضر فی جونز است که شاگرد رایت بوده است. هرچند که معماری ارگانیک برخلاف کارهای میس و کوربوزیه صورتی جهانی و فراگیر به خود نگرفت ولی با این حال پیروانی در سایر کشورها پیدا کرد.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
سبد خرید مورد حذف شده لغو
  • هیچ محصولی در سبدخرید نیست.
بستن
بستن