گروه معماری منش
گروه آموزشی و پژوهشی معمارمنش | ArchManesh Department of Education and Research search people shopping_cart

معماری مدرن؛ سبک مدرن متعالی

نویسنده شیما غلامی سه شنبه, 30 شهریور 1395. معماری معاصر غرب

معماری مدرن متعالی در بین دو جنگ جهانی اول و دوم در اروپا و آمریکا مطرح بود. با پایان جنگ جهانی اول و نیاز شدید به ترمیم خرابی های جنگ و تولید انبوه ساختمان، استفاده از تکنولوژی روز، مصالح مدرن، پیش ساختگی، عملکرد گرایی و دوری از سبک های پرزرق و برق تاریخی مورد توجه قرار گرفت.

یکی از موضوعات کلیدی و بسیار مهم در دوره مدرن متعالی مسئله صنعت، تولیدات صنعتی و تکنولوژی بود. عده ای از معماران این دوره مانند والتر گروپیوس، میس ونده رو و کوربوزیه خواهان جایگزینی تکنولوژی و عملکرد به عنوان منبع الهام معماری شدند. گروهی دیگر مانند هوگو هرینگ، فرانک لوید رایت و آلوار آلتو خواهان استفاده از امکانات مدرن برای رسیدن به یک معماری همگون با طبیعت بودند.

1- مدرسه باهاس
در سال 1906 در شهر ویمار آلمان مدرسه هنرها و صنایع دستی به ریاست هانری وان دو ولد که ابتدا به نقاشی علاقه مند بود تاسیس شد. وان دو ولد تحت تاثیر موریس و راسکین به معماری و طراحی داخلی رو آورد. سپس سبک هنر نو را انتخاب کرد. وی تا سال 1919 رئیس مدرسه هنرها و صنایع دستی در ویمار بود. او معتقد بود که دروس به جای آتلیه باید در کارگاه و به صورت عملی تدریس شود. از نظر او کارگاه و تولید یدی مهم بود.

سپس وی گروپیوس را به عنوان رئیس مدرسه معرفی کرد. گروپیوس در این سال مدرسه را تغییر سازمان داد و نام آن را باهاس (خانه معمار) گذاشت. در این مدرسه هنرمتدان و معماران با هم کار می کردند و تحت تاثیر موریس و اکسپرسیونیست ها، صنایع دستی در مدرسه تدریس می شد.

بعد از جنگ جهانی اول، مدرسه بیشتر به سمت طراحی صنعتی و فرم های مکعب شکل ساده گرایش یافت. در سال 1924 گروپیوس در یک یادداشت به نام هنر و تکنولوژی-یک وحدت جدید اعلام موضع کرد و در آن تفکر و بینش غالب در مدرسه را تبیین نمود. وی تکنولوژی را به عنوان یک موضوع مستقل از مقوله هنر نمی دانست و بر این نظر بود که در تکنولوژی و تولیدات صنعتی زیبایی و هنر وجود دارد. لذا از مصالح مدرن در ساختمان و طرح های تولیدات صنعتی در این مدرسه به دور از هرگونه تزیینات و تنها با نمایش عملکرد ذاتی آن استفاده می شد.

بنا به برخی فشارهای سیاسی گروپیوس ساختمان جدید مدرسه را طراحی و در شهر دسوا اجرا کرد. بر سردر این مدرسه عبارت فرم تابع عملکرد نصب شد که نشانه اهمیت عملکردگرایی و توجه به عملکرد فرم بود. او عملکردهای مختلف مدرسه همچون کلاس های درس، دفاتر آموزش، خوابگاه دانشجویان و کارگاه ها را در ساختمان هایی با کالبدهای متفاوت جای داد.

 

در سال 1926 گروه معماری با ریاست هانز مایر تاسیس شد. سپس گروپیوس او را به عنوان رئیس مدرسه برگزید اما وی به دلایل سیاسی برکنار گردید و میس ونده رو به جای او منصوب شد. در سال 1932 به دلیل توسعه نفوذ نازی ها مدرسه تعطیل شد و میس مدرسه را به برلین منتقل کرد ولی نازی ها آن مدرسه را هم در سال 1933 تعطیل کردند. نازی ها علاقه به یک معماری باعظمت و جاودانه همچون کلاسیک داشتند لذا عقاید مدرن و متمایل به چپ مدیریت مدرسه باهاس نمی توانست جایی در حکومت نازی ها داشته باشد.

 2- سبک بین الملل
میس ونده رو را می توان معمار ممتاز به کارگیری مصالح مدرن مانند شیشه و فولاد دانست. احجام مکعب شکل و ساده او عمدتا با شیشه و فولاد پوشش می شدند. ساختمان های وی بدون استفاده از هرگونه تزییناتی به زیباترین شکل ممکن، مصالح و معماری مدرن را به نمایش می گذاشتند. وی ماکت یک آسمان خراش را ساخت که دیوارهای خارجی آن فقط با شیشه پوشش شده بودند.

پاویون آلمان در نمایشگاه بارسلون تبحر وی را در زمینه نوآوری در معماری نشان داد. طراحی استادانه فضاها، پلان آزاد، استفاده از مصالح در نهایت زیبایی و کیفیت اجرا و جزییات بسیار دقیق و ماهرانه در این پاویون به نمایش گذاشته شده است.

ساختمان های میس ونده رو از دهه سی میلادی تاکنون در غرب و سراسر جهان به صورت الگویی برای ساختمان های بلندمرتبه اداری، دولتی و تجاری در آمده است. یکی از دلایل آن برگزاری نمایشگاهی است که به کوشش فیلیپ جانسون و هنری راسل هیچکاک برپا شد. آن ها نام این نمایشگاه را سبک بین الملی گذاردند. در این نمایشگاه طرح های معماران نامدار مدرن و خصوصا میس ونده رو عرضه شد و به عنوان سبک بین الملل به صورت یکی از مشخصه های معماری مدرن مطرح شد.

بر اساس نظریه فکری این سبک ساختمان باید فاقد هرگونه خصوصیات منطقه ای، شهری، محله ای و آب و هوایی باشد، همانگونه که تولیدات صنعتی فاقد خصوصیات منطقه ای هستند.
این گفته معروف میس ونده رو که کمتر بیشتر است یعنی ساختمان باید فاقد هرگونه تزیینات و اجزای اضافه باشد؛ مشخصه سبک میس ونده رو و در نهایت سبک بین المللی بود.

2-1- کارخانه فاگوس
گروپیوس و آدولف مایر این کارخانه را طراحی کردند. این بنا اولین ساختمان سبک بین المللی بود. سطوح خارجی این ساختمان مکعب شکل و با دیوارهای شیشه ای پوشش شده و دیوارهای غیرباربر نماد اصلی ساختمان بود. در این ساختمان نیز از هیچگونه تزیینات استفاده نشده بود بلکه زیبایی بنا در عملکرد آن بود.

 

از دیگر کارهای گروپیوس می توان به مرکز فارغ التحصیلان هاروارد در محل همان دانشگاه، ساختمان پان امریکن در نیویورک و سفارت آمریکا در آتن اشاره نمود.

3- کانستراکتیویسم
معماری کانستراکتیویسم
به لحاظ مباحث نظری و ساختمان های طراحی شده توسط معماران آن یکی از سبک های مهم برای تبیین اصول و ارائه ساختمان های مدرن بین دو جنگ جهانی بود. خاستگاه این معماری شوروی بود. روسیه تزاری در سال 1914 وارد جنگ با آلمان شد و در بحبوحه همین درگیری ها این سبک که توجه و هدف خود را ساختار قرار داده بود ظاهر گردید.

نمی توان هنر کانستراکتیویسم را مترادف هنر سوسیالیسم قلمداد کرد. ولی با وجود این نکات مشترک متعددی بین این دو وجود دارد. طرفداران کانستراکتیویسم هم چون فوتوریست ها و مدرنیست ها اعتقاد به تکنولوژی، صنعت و عملکرد داشتند و خواستار توسعه و پیشرفت و ورود این کشور عقب مانده به جهان مدرن بودند. هم سوسیالیسم به عنوان یک مشی سیاسی و هم کانستراکتیویسم به صورت یک سبک هنری هر دو به گسست از گذشته و نگاه به آینده معتقد بودند.

3-1- ماکت بنای یادبود بین الملل سوم
یکی از اولین ساختمان های سبک کانستراکتیویسم که نماد این سبک نیز محسوب می شود، ماکت بنای یادبود بین الملل سوم است که توسط ولادیمیر تاتلین در سال 1920 طراحی شد.

این بنای مارپیچ حلزونی شکل که ارتفاع آن حدود 390 متر بود نمایشی بود از اعتقاد سوسیالیسم بر روند تکاملی تاریخ، به صورتی که تاریخ خود را تکرار می کند ولی هر تکرار مرحله ای بالاتر و فراتر از مرحله قبل است و در نهایت تکامل تاریخ به سوسیالیسم و کمونیسم منتهی می شود. از وسط این برج فولادی مرتفع ساختمان شیشه ای پارلمان آویزان شده بود. متاسفانه این نماد بسیار زیبا و گویا از سوسیالیسم، کانستراکتیویسم و جهان مدرن هیچگاه ساخته نشد.

 

کانستراکتیویست ها خواستار دگرگونی بنیادین در روش های ساخت و ساز سنتی و به طور کلی نگرش جدید نسبت به هنر و زیبایی بودند.یکی از اولین شعارهای آن ها مرگ بر هنر، زنده باد تکنولوژی...زنده باد تکنسین های کانستراکتیویست بود.

کنستانتین ملنیکوف اولین معمار روس بود که شهرت بین المللی کسب کرد.از کارهای مهم وی طراحی غرفه شوروی در نمایشگاه هنرهای تجسمی در پاریس در سال 1925 بود. از دیگر کارهای مورد توجه او طراحی پنج باشگاه کارگران در مسکو بود. هرکدام از این بناها دارای خصوصیات ویژه بودند و فضاهای سیرکولاسیون و آمفی تئاتر بر روی نمای خارجی ساختمان به نمایش گذارده شده بود.

 

الکساندر وسنین یکی از نظریه پردازان و معماران مهم کانستراکتیویسم و طراح ساختمان روزنامه پراودا بود. دو برادر دیگر وسنینبه نام های لئونید و ویکتور نیز جزو معماران سبک کانستراکتیویسم محسوب می شوند. ویکتور طراح بزرگترین پروژه ساختمانی اجرا شده در بین دو جنگ در شوروی یعنی سد عظیم دنییپر بود.

ال لیسیتزکی یکی از بنیان گذاران کانستراکتیویسم محسوب می شود. او در سال 1922 در نمایشگاهی در برلین کانستراکتیویسم را به اروپاییان معرفی نمود.

ساختمان های هانز مایر و والتر گروپیوس در آلمان که با اسکلت فلزی و پوسته شیشه ای ساخته شده بودند شباهت زیادی به کارهای کانستراکتیویست ها دارد. در فیلادلفیای آمریکا طرح ساختمان انجمن وجوه پس انداز تحت تاثیر معماری کانستراکتیویسم بوده است.

 

از اوایل دهه سی این سبک رو به افول گذاشت. به جای آن مجددا رجعت به گذشته و تاریخ گرایی و بالاخص سبک نئوکلاسیک در شوروی مورد توجه قرار گرفت.

4- کوربوزیه
کوربوزیه در اروپا و در دفتر اگوست پره و پیتر بهرنز به مدت چند سال کار کرد. کوربوزیه در طی فعالیت حرفه ای خود استفاده از یکی از شاخص ترین مصالح ساختمانی مدرن یعنی بتن را به نهایت زیبایی رساند و کارهای وی مورد تقلید جهانی قرار گرفت. او دو کتاب بسیار مهم در زمینه معماری و شهرسازی به رشته تحریر درآورد.

کتاب اول وی به نام به سوی یک معماری نوین در سال 1923 در پاریس منتشر شد. در این کتاب مولف توجه معماران را به فن آوری مدرن جلب می کند. همچنین کوربوزیه استفاده از تیرآهن و بتن و پیش ساختگی را مسیر آینده معماری تلقی می نماید. وی عنوان می کند که برای پرهیز از انقلاب اجتماعی باید با استفاده از تکنولوژی جدید به صورت گسترده برای اقشار مختلف جامعه خانه سازی کرد.

کتاب دوم کوربوزیه به نام شهر آینده در سال 1924 در پاریس انتشار یافت. وی در این کتاب نیز سعی نمود که توجه معماران و شهرسازان را از گذشته به سمت آینده معطوف کند. او رشد سریع جمعیت در شهرهای بزرگ اروپا را در کنار نیویورک از سال 1800 تا 1910 مطرح می کند. بر اساس آمار جمعیت در این شهرها بین پنج تا بیست برابر افزایش یافته است. وی تنها راه حل شهرهای آینده را بلندمرتبه سازی و پیش ساختگی می داند.

کوربوزیه شهرهای آینده را شهرهایی تجسم نموده که از آسمان خراش های عظیم و مرتفع تشکیل شده است. در هر یک از این آسمان خراش های چند عملکردی حدود صدهزار نفر زندگی و کار خواهند کرد. در این ساختمان ها آپارتمان های مسکونی، ادارات، فروشگاه ها، مدارس، مراکز تجمع و کلیه احتیاجات یک محله بسیار بزرگ فراهم است. ساکنان این مجتمع ها از دود و سروصدای ترافیک اتومبیل ها به دور هستند و به جای آن از آفتاب و دید و منظر زیبا استفاده می کنند.

بر اساس این نظریه دو شهر مهم در دهه پنجاه طراحی و اجرا شد. یکی شهر چندیگار در هند بود که توسط خود کوربوزیه طراحی شد. دیگری شهر برازیلیا توسط لوچیو کوستا و اسکار نیمایر به عنوان پایتخت جدید کشور برزیل  طراحی گردید.

ساختمان طراحی شده توسط نورمن فاستر به نام برج هزاره توکیو در ساحل شهر توکیو را می توان نمونه کاملی از برج های چند منظوره کوربوزیه تلقی کرد.

در زمینه معماری کوربوزیه خانه را به عنوان ماشینی برای زندگی عنوان کرد. وی پنج اصل را در ساختمان های مدرن معرفی کرد که عبارتند از:
1.ستون ها ساختمان ها را از روی زمین بلند می کنند.
2. بام مسطح و باغ روی بام
3. پلان آزاد
4. پنجده های طویل و سرتاسری
5. نمای آزاد، کف ها و دیوارها به صورت کنسول.

کوربوزیه عقاید مطرح شده خود در مورد معماری مدرن را در طرح ویلا ساووا در پوآسی در شمال پاریس به نمایش گذارد.

 

  

5- معماری ارگانیک
بینش معماری ارگانیک ریشه در فلسفه رمانتیک دارد. رمانتیسم یک جنبش فلسفی، هنری و ادبی در اواخر قرن هجده و نوزده میلادی در شمال غربی اروپا بود. این جنبش واکنشی در مقابل خردگرایی عقل مدرن بود. گوته و شیلر دو شاعر معروف آلمانی واژه رمانتیک را در مقابل کلاسیک برای اولین بار به کار بردند. کلاسیک به دنبال سلطه بر طبیعت است در حالی که رمانتیک در پی تحسین طبیعت است.

ویوله لودوک معمار معروف فرانسوی که بر ضد ضوابط مدرسه هنرهای زیبا قیام کرد سازه ساختمان های گوتیک را سازه پویا و دینامیک می دانست. وی معماران را ترغیب کرد که قوانین طبیعی خلقت را به کار گیرند. همانند مجسمه سازان قرون وسطا که گیاهان و حیوانات را مطالعه می کردند تا بفهمند که چگونه فرم های آن ها همواره یک عملکردی را نشان می دهند و یا خود را با خصوصیات ارگانیسم تطبیق می دهند. لودوک بر این نظر بود که ارتباط بین عملکرد و سازه یک اصل زیربنایی در معماری قرون وسطا بود و باید به عنوان یک اصل مهم راهنمای هنرمندان مدرن باشد.

لذا می توان بیان نمود که عقاید رمانتیک های اروپا و آمریکا بالاخص نظرات آن ها در مورد طبیعت و قوانین طبیعی زیربنای فکری معماری ارگانیک را تشکیل می دهد.

معماری ارگانیک در آمریکا در قرن 19 توسط فرانک فرنس و لویی سالیوان شکل گرفت. اوج شکوفایی این نظریه را می توان در نیمه تول قرن بیستم در نوشتارها و طرح های فرانک لوید رایت مشاهده کرد.
فرانک فرنس که استاد سالیوان محسوب می شد بیشتر تحت تاثیر سبک نئوگوتیک بود. به اعتقاد فرنس بر اساس نظریه ارگانیک همه فرم های طبیعی پویا (دینامیک) هستند.

اگر یک کار هنری بخواهد بیان کننده باشد باید به صورت ارگانیک ساخته شود. اجزای آن نمی توانند به صورت بخش های مجزا باشند؛ بلکه آن ها باید در یک سیستم پویا و شکل پذیر در یک دیگر ادغام شده باشند. بیان در معماری باید در حل کردن نیروهای فیزیکی که در یک کالبد ارگانیک عمل می کند صورت گیرد.

سالیوان نیز اعتقاد بسیار به فرم های طبیعی و سبک ارگانیک داشت. او برای اولین بار اصطلاح فرم تابع عملکرد را بیان نمود . چنین عنوان کرد: بعد از مشاهده مستمر پروسه طبیعی به این نتیجه رسیدم که فرم تابع عملکرد است.

فرانک لوید رایت به تحقیق یکی از مهم ترین و خلاق ترین معماران و نظریه پردازان قرن بیستم می باشد. این معمار در طی نود سال عمر پربار خود بیش از شصت سال فعالیت مستمر معماری داشته و حدود 560 ساختمان اجرا نموده است.

خانه های اولیه رایت به نام خانه های دشت های مسطح معروف بودند؛ زیرا این خانه ها که غالبا در حومه شهر شیکاگو ساخته شده بودند در تلفیق و هماهنگی با دشت های مسطح و سرسبز این نواحی طراحی شده بودند.

از مشخصه های بارز این ساختمان ها می توان به پنجره های سرتاسری، کنسول نمودن بام و نمایش افقی آن به موازات سطح زمین مسطح و نشان دادن مصالح در ساختمان اشاره کرد. از جمله شاخص ترین نمونه های این ساختمان ها باید از خانه روبی در حومه شیکاگو نام برد.

اگرچه رایت با تکنولوژی مدرن مخالفتی نداشت ولی وی آن را به عنوان غایت و هدف تلقی نمی نمود. به اعتقاد رایت تکنولوژی وسیله ای است برای رسیدن به یک معماری والاتر که از نظر وی همانا معماری ارگانیک بود. او در 20 مه 1953 در تلیسین معماری ارگانیک را در نه عبارت زیر تعریف کرد:

1.طبیعت: شامل محیط خارج و داخل بنا، اجزا و مصالح آن می باشد.
2.ارگانیک: همگونی و تلفیق اجزا نسبت به کل و کل نسبت به اجزا
3.شکل تابع عملکرد: عملکرد صرف صحیح نمی باشد بلکه تلفیق فرم و عملکرد و استفاده از ابداع و قدرت تفکر انسان در رابطه با عملکرد ضروری است. فرم و عملکرد یکی هستند.
4.لطافت: تفکر و تخیل انسان باید مصالح و سازه سخت ساختمان را به صورت فرم های دلپذیر و انسانی شکل دهد. مکانیک ساختمان باید در اختیار انسان باشد و نه بالعکس.
5.سنت: تبعیت و نه تقلید از سنت اساس تفکر معماری ارگانیک است.
6.تزیینات: بخش جدایی ناپذیر از معماری است.
7.روح: روح چیزی نیست که به ساختمان القا شده باشد؛ بلکه باید در درون آن وجود داشته باشد و از داخل به خارج گسترش یابد
8.بعد سوم: برخلاف اعتقاد عمومی بعد سوم عرض نیست؛ بلکه ضخامت و عمق است.
9.فضا: عنصری است که دائما باید در حال گسترش باشد. فضا یک شالوده پنهانی است که تمام ریتم های ساختمان باید از آن منبعث شوند و در آن جریان داشته باشند.

5-1- خانه آبشار
شاهکار معماری فرانک لوید رایت و نظریه ارگانیک را می توان در خانه آبشار در ایالت پنسیلوانیا در آمریکا دید. این خانه در سال 1937 ساخته شد و به بهترین شکل ممکن عقاید رایت در مورد معماری ارگانیک را نمایش می دهد. از ویژگی های بارز این خانه ویلایی می توان به حداقل دخالت در محیط طبیعی، تلفیق حجم ساختمان با محیط طبیعی به صورت مکمل، تلفیق فضای داخل با خارج، نصب پنجره های سرتاسری و از بین بردن گوشه های اتاق، استفاده از مصالح محیط طبیعی در داخل و خارج بنا، نمایش مصالح به همان گونه که هستند و استمرار نمایش مصالح از داخل به خارج بنا اشاره کرد.

 

      

از جمله معماران مطرح این سبک در آمریکا در حال حاضر فی جونز است که شاگرد رایت بوده است. هرچند که معماری ارگانیک برخلاف کارهای میس و کوربوزیه صورتی جهانی و فراگیر به خود نگرفت ولی با این حال پیروانی در سایر کشورها پیدا کرد.

 

نظر (1)

  • Сialis

    Сialis

    30 مرداد 1397 در 01:15 |
    I'm really inspired along with your writing abilities and also with the layout
    on your blog. Is that this a paid subject or did you customize it your self?
    Anyway stay up the nice quality writing, it's
    uncommon to peer a nice blog like this one today..

    پاسخ

نظر دهید

شما به عنوان مهمان نظر ارسال میکنید.

×
×

No products in the cart.