گروه معماری منش
گروه آموزشی و پژوهشی معمارمنش | ArchManesh Department of Education and Research search people shopping_cart

معماری مدرن؛ سبک مدرن اولیه

نویسنده شیما غلامی سه شنبه, 30 شهریور 1395. معماری معاصر غرب

جهان مدرن در مقابل دنیای کهن منظر متفاوتی از هستی عرضه می دارد که برخاسته از باورهای عقلی و انسان مداری است. اکثر فلاسفه مدرن معتقدند که آغاز عصر مدرن از دوره رنسانس و با پیدایش باورهای انسان گرایانه و خردگرایانه بوده است. در این دوره، جهان بینی انسان غربی از آسمان به سمت زمین تغییر کرده است.

رنسانس به معنی زندگی دوباره و تجدید حیات اصول و نمادهای روم باستان است و در حقیقت انسان گرایی و اعتقاد به انسان و توانایی های او از این زمان آغاز می شود.

در هنر و معماری احجام اولیه مانند مکعب، استوانه، کره و هرم به دلیل قابل درک و استنباط بودن توسط ذهن انسان اهمیت پیدا می کند. تناسبات ریاضی، همگونی و تقارن مجددا در این دوره اهمیت می یابد؛ به طوری که در کلیساهای عصر رنسانس تقارن در نما و پلان کاملا مشهود است.

عوامل گوناگونی نظیر علم، تفکرات و اندیشه و انقلاب صنعتی در معماری مدرن تغییراتی ایجاد نموده که هر کدام به نحوی در رشد آن تاثیرگذار بوده است.

1- اولین ساختمان های مدرن
از اواخر قرن هجدهم میلادی به تدریج تولیدات جدید صنعتی وارد امور ساختمانی گردید. در ابتدا این تولیدات برای احداث پل ها، کارخانجات، تاسیسات بندرگاهی، سیلوهای گندم، بناهای عمومی و سپس ساختمان های مسکونی مورد استفاده قرار گرفت.

1-1- پل رودخانه سورن
این پل در انگلستان یکی از اولین نمونه پل هایی است که با مصالح مدرن (تیر چدنی) احداث شد. این پل دارای سه متر دهانه و پانزده متر ارتفاع بود که در زمان خود دستاورد بزرگی محسوب می شود.

1-2- پل ساندرلند
این پل نیز در انگلستان و با استفاده از تیرهای چدنی ساخته شده است. دهانه‌ی پل ساندرلند هفتاد و دو متر است که این مقدار دو برابر پل سورن است.

پل رودخانه ساندرلند  

پل معلق کلیفتون نیز با دهانه 214 متر ساخته شد.

1-3- کارخانه های ریسندگی در انگلستان
در این کارخانه برای اولین بار اسکلت فلزی به عنوان سازه ساختمان مورد استفاده قرار گرفت. دیوارهای خارجی در این بنا آجری و باربر بودند که از تیر و ستون های چدنی در سازه داخلی استفاده شده بود.
کارخانه دیگری نیز در هفت طبقه احداث گردید که طول آن 46 متر و عرضش 14 متر بود. در این ساختمان نیز دیوارهای خارجی باربر بودند و ستون های چدنی در دو ردیف وسط ساختمان بار تیرهای چدنی را تحمل می کردند.

1-4- قصر بلورین
ساختمان قصر بلورین توسط جوزف پاکستن برای اولین نمایشگاه بین المللی در هایدپارک لندن طراحی گردید. این ساختمان اولین اثر معماری بود که کاملا با مصالح مدرن آهن و شیشه ساخته شده بود. مراحل ساخت به این گونه بود که تمام اجزا در کارخانه به صورت پیش ساخته تولید شدند و در محل نصب گردید. اما پوشش سقف آن به صورت سنتی (با قوس نیم دایره) اجرا شد.

این ساختمان از نظر مساحت بزرگ ترین ساختمان ساخته شده تا آن زمان بود.

 

1-5- برج ایفل
نمایشگاه بین المللی دیگری به مناسبت یکصدمین سال انقلاب کبیر فرانسه در شهر پاریس برگزار شد که دو بنای مهم در آن جلب توجه می کرد. یکی از این بناها برج ایفل بود که توسط گوستاو ایفل طراحی و اجرا شد. این ساختمان با ارتفاع 330 متر بلندترین ساختمان تا آن دوره محسوب می شد. این برج تماما از فولاد ساخته شده است. برج ایفل به صورت نمادی از صنعت و تکنولوژی جدید و نویددهنده شکوفایی عصر مدرن بود.

 

1-6- تالار ماشین
ساختمان تالار ماشین برای نمایش آخرین و جدیدترین انواع ماشین آلات و تولیدات صنعتی طراحی شده بود. مصالح به کار برده شده در این ساختمان شیشه و فولاد است. دهانه وسط این بنا با خرپای فولادی به طول 115 متر پوشیده شده بود. مهندس معمار این ساختمان فردیناند دوترت و مهندس سازه آن کنتمین بود.
معماری مدرن به صورت یک مکتب معماری با مبانی نظزی مدون از اواخر قرن 19 میلادی و در آمریکا شهر شیکاگو و در اروپا شهرهای پاریس، برلین و وین شکل گرفت.

2- مکتب شیکاگو
در طی دو دهه آخر قرن نوزدهم اولین نمونه های ساختمان مدرن به دور از هرگونه تاریخ گرایی و تزیینات در شهر شیکاگو ساخته شد. در طی این مدت ساختمان های بلند مرتبه با اسکلت فولادی، دیوار غیرباربر و پنجره های وسیع برای اولین بار احداث گردید.

اولین مهندس مطرح در این مکتب ویلیام لی برون جنی بود. جنی ساختمان ده طبقه بیمه را با سازه فولاد و دیوارهای پره ای غیرباربر در طبقات بالا ساخت. ساختمان دیگری به نام فراستور توسط این معمار در شیکاگو بنا شد که سازه ی آن کاملا فولادی و دیوارهای آن پره ای بودند.

ساختمان تاکوما توسط شرکت دیگری طراحی و ساخته شد. این ساختمان که در 12 طبقه ساخته شده اولین برج تمام فولادی بود. شرکت دیگری نیز ساختمان 16 طبقه بلوک مونادناک را ساخت که دیوارهای خارجی آن باربر و سازه داخلی آن اسکلت فلزی بود. این برج فاقد هرگونه تزیینات و یا تاریخ گرایی در نمای آن بود.

لویی سالیوان که یکی دیگر از معماران مکتب شیکاگو بود ساختمان های بلندمرتبه متعددی در شیکاگو، نیویورک، سنت لوئیس و بوفالو طراحی نمود. وی برای اولین بار شعار فرم تابع عملکرد را که از شعارهای محوری معماری مدرن است مطرح کرد. وی از تزیینات به صورت محدود بر روی ساختمان های خود استفاده کرد و در این زمینه تحت تاثیر نهضت هنر نو در اروپا بود.

2-1- نمایشگاه بین المللی کلمبیا
نمایشگاه بین المللی کلمبیا که در شهر شیکاگو و به مناسبت چهارصدمین سال کشف قاره آمریکا برگزار شد، آغازی بود بر پایان معماری مکتب شیکاگو. ساختمان های ساخته شده در این نمایشگاه اغلب به سبک نئوکلاسیک طراحی شدند.

برنهم رئیس اجرایی ساختمان های نمایشگاه و طراح سایت پلان مجموعه و سالیوان جزو طراحان معماری بودند. سالیوان ساختمان ترابری را طراحی کرد و یک قوس بسیار بزرگ رومی در بالای سردر ورودی ساختمان قرار داد.

ریچاردسون که از معماران معروف مکتب شیکاگو بود ساختمان هفت طبقه مغازه مارشال فیلد را اجرا نمود. سازه داخلی این بنا فلزی و دیوارهای خارجی آن باربر بود. نمای خارجی ساختمان با سنگ پوشش شده و ساختمان فاقد تزیینات بود.

از دیگر معماران معروف این مکتب فرانک لوید رایت است. ساختمان های اولیه طراحی شده توسط رایت مانند خانه چارنلی در شیکاگو و ساختمان لارکین در بوفالو تحت تاثیر مکتب شیکاگو بود.
تا قبل از آغاز این مکتب از چدن به عنوان ستون در ساختمان استفاده می شد. چدن در مقابل کشش، برش و تنش مقاومت فولاد را ندارد.

چون آغاز این سبک از آمریکا بود باعث شد که برای اولین بار معماران آمریکایی خود بانی سبک جدیدی باشند و از اروپاییان تقلید نکنند.

اصول طراحی، اجرایی و اصول نظری مکتب شیکاگو شامل موارد زیر است:
1.استفاده از اسکلت فولادی برای ساختار کل بنا
2.نمایش ساختار بنا در نمای ساختمان
3.عدم تقلید از سبک های گذشته
4.استفاده بسیار اندک از تزیینات
5.استفاده از پنجره های عریض که کل دهانه بین ستون ها را می پوشاند.

این روش ها را می توان به عنوان منشور اولیه معماری مدرن محسوب نمود.

3- نهضت هنر نو
نهضت هنر نو در ابتدا نام سبکی مربوط به هنرهای تزیینی بود که به مرور وارد معماری شد و از اوایل سال 1890 آغاز شد و تا سال 1910 ادامه داشت. هنر نو در واقع نام مغازه ای در پاریس بود که اشیاء مدرن و نوظهور فروخته می شد. طراح داخلی این مغازه وان دوولد بود. پیروان نهضت هنر نو برای اولین بار بینش جدیدی را در معماری اروپا پایه ریزی کردند که به جای الهام از گذشته توجه به آینده و تکنولوژی و ابداعات جدید داشت. به همین دلیل نام این مغازه به این سبک تعلق گرفت.

معماران این سبک از مصالح مدرن مانند چدن، آهن، فولاد و بتن استفاده می کردند ولی ظاهر کلی و جزئیات ساختمان را با تزئینات فرم های طبیعی و گیاهی شکل می دادند.
این سبک در هر کشور با نام خود خوانده می شد؛ به طور مثال در انگلستان سبک مدرن، در فرانسه هنر نو یا گیومارد، در اسپانیا مدرنیسم و ...

ویکتور ارتا اولین معمار معروف سبک هنر نو ساختمان های بسیاری به این سبک در بلژیک ساخت که دیوارهای سنگی، ستون های چدنی، نرده های آهنی و تزیینات روی کف، دیوارها، سقف و حتی چارچوب بازشوها و لوسترها همه به صورت فرم های نرم و سیال و درهم تنیده ظاهر می شدند.

3-1- خانه تاسل
ارتا در طراحی این خانه به وسیله ستون های آهنی که طبقه دوم را نگه می داشتند فرم ساقه گیاه را در آن ایجاد نمود. این ساقه ها به صورت انفجاری از پیچک های درهم فرو رفته در محل اتصال عناصر سازه ای دیگر ختم می شد. در راه پله این خانه همه عناصر این ساختمان مانند نرده ها، ستون ها، پله ها، لوسترها و سطوح کف و دیوارها به صورت نرم و شاعرانه ای در حال حرکت و وزیدن هستند.

3-2- سردرهای ورودی مترو
هکتور گیومارد معمار فرانسوی معروف این سبک بود که طرح های وی متاثر از کارهای ارتا بوده. طراحی سردرهای ورودی متروی پاریس توسط گیومارد انجام شده بود. وی چدن و آهن را به صورت هنری و نوظهور با خطوط منحنی و خمیده در معرض دید اهالی پاریس قرار داد.

3-3- مدرسه هنر گلاسکو
این مدرسه که نمادی زیبا از سبک هنر نو است در اسکاتلند ساخته شده است. معمار آن چارلز رنه مکنتاش است. اگرچه احجام و خطوط کلی ساختمان وی بیشتر مستقیم و راست گوشه بود ولی جزییات اجرا شده بر روی نرده ها و بازشوها ملهم از طرح های طبیعی و گیاهی بود. مکنتاش علاوه بر معمار طراح مبلمان و نقاش نیز بود.

 

واگنر، جوزف البریش و جوزف هافمان از معماران معروف این سبک در اتریش بودند. فرم های این سه معمار به طرح های مکنتاش بیشتر شباهت داشت تا طرح های منحنی وار ارتا و گیومارد.

آنتونی گادی خلاق ترین معمار این سبک است ولی کارهای او فراتر از سبک هنر نو می باشد. از نظر او در طبیعت هیچ خط مستقیمی وجود ندارد. گادی با اینکه تاریخ گرا بود و از منابع و اشکال تاریخی در طرح های خود استفاده می کرد ولی کارهای او هیچگاه تقلید صرف از گذشته نبود؛ بلکه همواره گذشته را به صورت جدید و بدیع و با طرح ها و جزییات نوظهور اجرا می کرد. به همین دلیل وی پدر معماری پست مدرن محسوب می شود.

 

3-4- کلیسای خانواده مقدس
طرح اولیه این کلیسا که توسط ویلار انجام شده الهام گرفته از سبک معماری گوتیک بود. با وجود اینکه ساخت این کلیسا ناتمام ماند اما گادی با خلاقیت و نوآوری خود این کلیسا را به صورت نمادی شاخص از شهر بارسلون درآورد. حجم و شکل کلی بنا و همچنین قوس های سهمی، ستون های کج و تزیینات و حجاری های روی نمای این ساختمان کاملا جدید و مبتکرانه است.

در سال 1925 نمایشگاهی در پاریس تحت عنوان هنر تزیینات و صنعت برگزار شد که هدف آن آشتی بین هنر و صنعت بود. این نمایشگاه مسبب ایجاد سبک هنر تزیینات شد. این سبک ادامه سبک هنر نو تلقی می شود چون در این سبک نیز از تزیینات و فرم های جدید استفاده شده است که البته این تزیینات محدود به گیاه و طبیعت نبود بلکه از انواع تزیینات با صفحات براق فلزی استفاده می شده است.

ساختمان کرایسلر که 319 متر ارتفاع داشت، مرکز راکفلر و تالار موسیقی رادیوسیتی جزو بهترین نمونه های سبک هنر تزیینات هستند.

از معماران مهم این سبک می توان به پیتر بهرنز، آگوست پره و آدولف لوس اشاره نمود. بهرنز خانه خود را به سبک هنر نو ساخت و ساختمان یک کارخانه عظیم توربین را احداث کرد. از کارهای شایان توجه آگوست پره تبدیل بتن مسلح به یک نوع مصالح معماری مدرن بود. وی گاراژ چهار طبقه پونتیو را با بتن مسلح در پاریس احداث کرد و اسکلت بتنی بنا را در نمای آن به نمایش گذاشت.

آگوست تئاتر شانزلیزه و کلیسای نوتردام را به نحوی اجرا کرد که بتن نه تنها به عنوان مصالح و اسکلت ساختمان بلکه بخشی از طرح نمای خارجی و فضاهای داخلی محسوب می شود.

آدولف لوس با کارهای البریش و هافمان به مخالفت پرداخت. لوس در مقاله ای به نام تزیینات و جنایت اعلام کرد که تزیینات جنایت است؛ زیرا در جهان عملکردی مدرن تزیینات موضوعی ارتجاعی، بیهوده و متعلق به گذشته است.

اصول فکری پیروان این نهضت شامل موارد زیر است:
1.انتقاد شدید از اشیاء و مکتب های تقلیدی
2.جدایی از گذشته
3.ابداع فرم های جدید
4.هنر مناسب زمان
5.استفاده از تولیدات مدرن (فلز) برای اسکلت ساختمان و تزیینات
6.استفاده از تزیینات و فرم های طبیعی و رمانتیک

4- جنبش فوتوریسم
پدید آورندگان جنبش فوتوریسم خواستار جهانی بودند که خود را با شرایط جدید در اثر انقلاب صنعتی و ظهور تکنولوژی جدید تطبیق دهد. بنیان گذار این سبک نویسنده و نقاش ایتالیایی فیلیپو توماسو مارینتی بود. او منشوری را منتشر کرد که در بخشی از آن نوشت زیبایی جهان توسط زیبایی جدیدی به نام سرعت، غنای فزون تری یافته است. این جمله به عنوان موضوع اصلی این سبک تلقی می شود.

بعد از پیوستن یک معمار جوان به نام آنتونیو سانت الیا و انتشار منشور معماری فوتوریست، سبک فوتوریسم رسما وارد حوزه معماری شد. اگرچه سانت الیا هیچ ساختمانی به سبک فوتوریسم احداث نکرد ولی کار بزرگ او ترسیم شهر جدید مطابق با اصول نظری جنبش فوتوریسم بود. تصاویر این شهر خیالی بسیار مدرن شامل یک سری آسمان خراش های بسیار مرتفع بدون هیچ گونه تزیینات و رجعت به تاریخ بود. از زیر و مجاور این سازه های بتنی و فولادی عظیم پل ها و خطوط ارتباطی برای اتومبیل، قطار و مترو در چندین طبقه عبور می کرد.

شروع جنگ جهانی اول سبب پایان جنبش فوتوریسم شد. عمر جنبش فوتوریسم نسبتا کوتاه بود. این جنبش به عنوان یک نظریه فکری فراگیر فقط در شمال ایتالیا مطرح بود. اگرچه هیچ ساختمان مهمی به این سبک ساخته نشد اما اشکال و تصاویر کشیده شده توسط معماران آن سبک پس از نیم قرن به منصه ظهور رسید.

مبانی نظری جنبش فوتوریسم شامل موارد زیر است:
1.توجه به علم، تکنولوژی و جهان آینده
2.حمل و نقل سریع السیر
3.گسست از گذشته
4.حذف تزیینات
5.بلندمرتبه سازی
6.نمایان کردن اجزای عملکردی و تکنولوژیک ساختمان

نظر دهید

شما به عنوان مهمان نظر ارسال میکنید.

×
×

No products in the cart.