گروه معماری منش
گروه آموزشی و پژوهشی معمارمنش | ArchManesh Department of Education and Research search people shopping_cart

معماری باروک

نویسنده شیما غلامی سه شنبه, 30 شهریور 1395. معماری جهان

باروک در معنی اصلی خود عبارت است از نامنظم، مروارید ناصاف و پرپیچ و تاب و یا غیر عادی. باروک نوعی هنر است که در آن قواعد تناسب رعایت نمی‌شود و همه چیز بنا به حواس هنرمند نمایانده می‌شود. این سبک هنری دارای روحی از حرکت و جنبش است که نقطه مقابل سکون کلاسیک است. هنرمندان در باروک بر خلاف دوران کلاسیک با احساس خود حرکت می‌کنند و احساس را مقدم بر عقل می‌دانستند.

معماری باروک
معماری باروک از ایتالیا شروع شد و قسمت اعظم اروپا را هم به زیر پوشش خود درآورد. در معماری باروک ماهیت اصلی آفریده‌ها عبارتند از ایجاد هماهنگی و هنجار در میان عناصر و مضامینی گوناگون و درهم آمیخته. نشان متمایز باروک نحوه فکری و احساسی آن است. آنچه که سیمای باروک را مشخص می‌کند، بسط نوعی جهان بینی مخصوص است که در معماری خود را در قدرتی نو نشان می‌هد؛ قدرتی که فضاهای مختلف را با هم می‌آمیزد و وحدتی شگفت انگیز از ترکیب اجزایی متفاوت به وجود می‌آورد.
در این شیوه معماری با ایجاد هماهنگی و هنجار در میان عناصر مفاهیمی گوناگون و در هم آمیختگی شکوهمندی در فضای کلان پدید می آید. هدف اصلی باروک پیش بینی فضایی کلی در مرکز، منظم کردن فضایی فرعی و نمای ورودی و سرانجام به خدمت گرفتن عناصر پیکرشناسی و نقاشی و سایر هنرهای تزیینی برای ایجاد اثری کامل است.

در اواخر قرن هفدهم مشاهده می‌شود که جهان بینی دوران باروک در رشته ریاضی متوجه بی نهایت به عنوان پایه ای برای محاسبات علمی می‌شود. در نقاشی و معماری بی نهایت به معنی ترسیمی و هندسی آن در پرسپکتیو مورد استفاده قرار می‌گیرد تا تاثیری هنرمندانه بیافریند. کاربرد هنرمندانه بی نهایت در طبیعت که با معماران منظره ساز فرانسوی اواخر قرن هفدهم آشکار گشت، برای نخستین بار در باغ ها و جاده های عریضی دیده می‌شود که به عنوان عوامل اصلی معماری به کار رفته اند و این باغ‌ها را آشکارا به فضاهای بی پایان، هدایت می‌کنند.

1- معماری باروک در ایتالیا
این سبک باروک نمایانگر یک آرمان مذهبی و سیاسی است. باروک ایتالیایی آشکارا بسیاری از عناصر باستانی را منسوخ کرد. نماینده این معماری گنبد کلیسای سن پیترو در رم است. این گنبد با پیچ و تاب تمثیلی خود قرار بود که تجسمی باشد از تمامیت کلیسایی، تصویری از سروری مسیحیت و گنبد فلک که از لحاظ آرمانی تمام جهان را زیر پر می گیرد.

کلیسای ایل جزو نخستین اثر معماری این دوره است. نمای این کلیسا به عنوان مدلی برای نمای کلیساهای باروک مردمی تا دو قرن قابل توجه بود.

 

1-1- کلیسای سن پیترو
یکی از شاهکارهای معماری باروک کلیسای سن پیترو در رم است. پلان متراکم در مراکز آن چنان که میکلانژ و برامانته طراحی کرده بودند پذیرفته نشد. لذا طرح بازسازی آن به فرد دیگری سپرده شد و او سه بلوک را به صحن افزود و نقشه را از تقارن نقطه ای به تقارن محوری تبدیل نمود؛ ولی طرح او با مرگش تکمیل نشد. سپس جووانی به عنوان هنرمند بزرگ عصر باروک طراحی میدان عظیم مقابل کلیسای سن پیترو را به عهده گرفت. کلیسا را با دو یال ذوزنقه ای همگرا به میدان بیضی شکل رو به روی کلیسا متصل کرد. در زیر گنبد این بنا خیمه مقدس را که دارای ستون های مارپیچی است تعبیه نمود.

 

1-2- پلکان راهنما
پلکان راهنما در مجموعه واتیکان قرار دارد. این پلکان دارای طرح خاصی است به طوری که وقتی از طرف پایین پله به طرف بالا حرکت کنیم، از فاصله های دیواره های جانبی و ستون ها به صورت همگرا کاسته می شود و با قرار دادن نورگیری در انتهای پاگرد حالت روحانی خاصی از عروج از پایین به بالا و به سوی نور تداعی می شود.

1-3- کلیسای سان ایوو
این کلیسا در شهر رم ساخته شده است. برومینی معمار آن در نمای بیرونی این نمازخانه نیز شکل های مقعر را در برابر شکل های محدب به کار می گیرد. بر فراز انحنای درونی نمای کلیسا که طرحش با تاق بندی های قدیمی دورتادور حیاط منطبق شده است، ساختمان محدب و استوانه ای شکلی طراحی شده که اجزای پایینی گنبد بر آن تکیه دارند. این نقشه متراکم در مرکز به شکل یک ستاره شش پر است که اضلاع آن انحنا پیدا کرده است.

  

1-4- کلیسای سان کارلو آله کواترو فونتانه
تمام نمای این بنا به صورت حرکت مارپیچی به جلو و عقب می رود. این بنا دارای دو نماست که نمای دوم دهانه یا بلوک باریکی مزین به یک برج کوچک از نمای اصلی فاصله می گیرد و به تبعیت از انحنای خیابان به یک تقاطع می نگرد. داخل کلیسا از کلیساهای با نقشه متمرکز پیروی می کند و پلان آن ترکیبی از صلیب یونانی و یک بیضی است و محور دراز آن در میان ورودی و محراب واقع است.

1-5- کاخ کارینیانو
این کاخ یکی از بناهای باروک ایتالیاست که به دلیل ویژگی نمای آن که با یک انحنا به بیرون، نمای راست را شکسته قابل توجه است. بخش ورودی و همان قسمتی که در نما بیرون آمده گنبدی شده است.

در این دوره خانه های اشرافی جمع و جوری در روستاها ساخته شده که شامل اتاق هایی برای تفریح و مهمانی، سرداب ها، انبارهای فوقانی و بناهای خارج از خانه به منظور تامین عملکردهای کشاورزی در مزارع می شود.

2- معماری باروک در فرانسه
از جمله کشورهایی که معماری باروک به آن راه یافت فرانسه است. کلیسای سوربن یکی از نخستین بناهای سبک باروک در فرانسه بود. فاصله گذاری متنوع سطح متشکل از ستون های متمرکز بر روی در ورودی مرکزی و قرار گرفتن یک گنبد جالب توجه بر بالای آن همچون بناهای شصت سال پیش رم نشانه هایی از تاثیرپذیری معماری فرانسه از سبک باروک است. در معماری باروک فرانسه به تزیینات داخلی بسیار اهمیت داده شده است.

2-1- کاخ ورسای
کاخ ورسای نماینده واقعی باروک فرانسوی است. این پروژه با مقیاسی وسیع مستلزم ساختن کاخی بزرگ و شهرکی اقماری پیرامون آن در پارکی وسیع بود. این بنا به طول 400 متر در محور عمودی که بر محور شرقی-غربی از شهرک و پارک می گذرد قرار گرفته است. نمای این بنا به سبک باروک است. در محوطه خارجی این پارک چند استخر و تندیس های فراوانی وجود دارند که درخور تامل هستند.

در تزیینات داخلی ورسای هماهنگی و وحدتی چشمگیر بین عناصر مختلف مثل چوب، گچ، فلز، شیشه و ... به خوبی مشهود است. از قسمت های زیبای این کاخ تالار آینه، گالری روگلاس برای جنگ و صلح و نمازخانه سلطنتی است.

 2-2- کلیسای سن لویی
یکی از باشکوه ترین بناهای فرانسه که نماینده کلیسای باروک فرانسوی است کلیسای سنت لویی دزانوالید شهر پاریس است. گنبد این کلیسا که بر یک ساقه گنبد دوقلو استقرار دارد با نوعی تکروی شاهانه بر فراز نمای سطحی سر می افرازد که به وسیله ستون ها به قالب های هندسی تقسیم می شود. تنومندی و تزیین آراسته آن بر کل بنا مسلط است.

 

3- معماری باروک در انگلستان
باروک در انگلستان با ایجاد بناهایی چون تالار ضیافت وایتهال آغاز گردید. معمار بنا تحت تاثیر معماری پالادیو قرار گرفته بود و شیوه تناسب بندی او را به کار گرفت. نمایش و ظاهر با ابهت باروک کمک بزرگی به ماندگاری سنت کلاسیک بود. معماری باروک در بسیاری از جنبه ها به آزادی موجود در معماری کلاسیک روم باستان نزدیک تر است.

3-1- کلیسای سنت پل
این کلیسا یکی از شاخص ترین بناهای انگلستان در عصر باروک است. گنبد کلیسای مزبور بر بنای عالی گسترده ای قرار دارد که با گنبد چنان مفصل بندی اندکی دارد که شالوده ای استوانه ای را ضروری می سازد. این گنبد همانند بنایی است که با بنای دیگری یکی شده باشد. این گنبد بیشتر یک نماد است تا یک تصور ذهنی از قدرت و کارکردن آن صرفا صوری است.

در کلیسای سنت پل نقشه متقاطع دوره رنسانس با شبستان سنتی و محل استقرار سرایندگان کر کلیساهای گوتیک انگلستان به راحتی در هم آمیخته شده است.

4- معماری باروک در هلند
معماری باروک هلند که بیش از هر چیز در التزام پند و نیازمندی های تجارت پیشگان و دانش آموخته ها قرار داشت، پیرو پروتستان بود. این سبک برخی ویژگی های محلی را به شیوه کلاسیک معماران ایتالیایی افزود. در ساختمان شهرداری آمستردام با به کارگیری آجر برای جرز و بدنه و قاب بندی در و پنجره با سنگ و بناهایی با کشیدگی رو به بالا عناصر قائمی چون بال های دو شیب پله دار و پنجره های بلند و ستون های توکار برپا ساختند.
دامنه معماری باروک به کشورهای آمریکای لاتین، اروپای مرکزی و حتی کشورهای آسیایی نیز کشیده شد. اتریش در شکوفایی و باروری سبک باروک اروپای مرکزی نقش مهمی داشت.

5- پیکره تراشی
هنر پیکره تراشی و پیکره سازی هنری است که هم نمادین است و هم بی پروا. یکی از دلایل پیدایش پیکره تراشی در دوره باروک نقش مقابل بین باروک و کلاسیک گرایی است. پیکره تراشی باروک به دو نظام معطوف است یکی شمایل نگاری مسیحی و دیگری اساطیری. شبیه سازی به استثنای تک چهره پردازی دائما در پیکره سازی باروک حضور و برتری دارد.

6- نقاشی
نقاشی باروک همچون پیکره سازی آن ظاهری شلوغ و متحرک و بی نظم را نمایش می دهد، ولی واقعیت این سبک نقاشی نظمی بی همتاست که سرشار از احساس و غرور است.

نظر دهید

شما به عنوان مهمان نظر ارسال میکنید.

×
×

No products in the cart.